با فرزندان مان در منزل به زبان بلوچی صحبت کنیم!
✍️ محسن دامنی / فعال فرهنگی و اجتماعی
چند روز پیش یکی از دوستانم را دیدم که پسرش همراه او بود. با پسرش به زبان بلوچی صحبت کردم. دیدم حرف هایم را متوجه نمی شود. از دوستم پرسیدم مگر بچه ات بلوچی صحبت کردن یاد ندارد؟ پس از مکثی کوتاه گفت نه متاسفانه! پرسیدم چرا؟ مگر شما در خانه باهم بلوچی صحبت نمی کنید؟ گفت چرا! گفتم اگر صحبت می کنید خُب دلیلی ندارد این پسر معصوم نتواند به زبان مادری اش تکلم کند. ایشان پاسخ داد راستش را بخواهید پسرم از همان اوایل کودکی تا کنون فیلم و سریال زیاد نگاه می کند. برای همین، زبان بلوچی را نمی تواند خوب صحبت کند. خلاصه بنده از توجیهاتش قانع نشدم. با خود اندیشیدم چه دلیلی دارد که برخی خانواده ها این گونه در حق بچه های مظلوم خود ناخواسته مرتکب ظلم می شوند و آن ها را از یادگیری زبان مادری خویش محروم می کنند. اگر تنها، بچه این دوست بنده بود که نمی تواند به زبان مادری اش صحبت کند، حرفی نبود. حقیقتأ آمار این دست افراد تا دل تان بخواهد درحال افزایش است. با بعضی از خانواده ها صحبت کردم دلیل تان چیست که با فرزندان تان درخانه به زبان شیرین بلوچی صحبت نمی کنید؟ بیشترشان این عذر را پیش کرده اند برای این که وقتی فرزندمان مدرسه رفت، بتواند زبان فارسی را راحت صحبت کند و هیچ لهجه ای نداشته باشد. وقتی به این جواب خانواده ها می اندیشم حقیقتا برای من یکی اصلا قانع کننده نیست که خانواده ای صرفا به این سبب که فرزندش وقتی وارد مدرسه و دانشگاه و جامعه می شود بتواند زبان فارسی را که زبان ملی کشور عزیزمان هست، بدون لهجه صحبت کند؛ قید زبان مادریش را بزند!!
یعنی فقط به خاطر لهجه نداشتن می بایست قید زبان مادری مان را بزنیم؟ به نظر نگارنده این سطور، این پاسخ اصلا منطقی نیست!
از آن جایی که زبان فارسی، زبان ملی کشور است و در مدارس و دانشگاه ها تدریس می شود فرزندمان نیز بعد از ورود به مدرسه، دانشگاه و جامعه به صورت اتوماتیک آن را فرا می گیرد؛ حتی اگر خانواده در این زمینه کم کاری داشته و جهت تقویت زبان فارسی فرزندش کاری هم نکرده باشد.
زیرا ساختار آموزشی حاکم بر جامعه فرزند را به فرا گرفتن زبان ملی سوق می دهد و او به صورت تدریجی موفق می شود زبان رسمی کشور عزیزمان را یاد بگیرد. اتفاقا خیلی خوب هم یاد می گیرد به گونه ای که هیچ لهجه ای هم نداشته باشد و اگر یک شیرازی با او صحبت کند فکر می کند دارد با یک بچه ناف تهرانی صحبت می کند.
چیزی که باعث می شود تا بعضی خانواده ها ( نه همه شان ) به زبان مادری شان بی توجه باشند؛ متاسفانه بحث چشم و هم چشمی است! زیرا، به تحقیق مشاهده شده اغلب این دست افراد به صورت ناخودآگاه معتقدند اگر فرزندشان در مراسمات و در سطح جامعه به زبان فارسی صحبت کند، نه بلوچی؛ آن وقت فرزندشان انعکاسی از باکلاسی آن خانواده در چشم سایر خانواده ها خواهد بود. بایست گفت نه تنها با چنین شیوه ای خانواده ای باکلاس نمی شود بلکه برعکس بی کلاس نیز می شود.
مگر آن ها نخوانده اند که از نگاه سازمان جهانی يونسکو یکی از شاخص های باسواد بودن هر فرد و خانواده این است که با تسلط کامل بتواند به زبان مادری خود صحبت کند؟!
بنابراین مشخص می شود فردی که نمی تواند به زبان مادریش صحبت کند، نه تنها باکلاس نیست، بلکه از نگاه یونسکو بی سواد است. در همین راستا اضافه می شود؛ از نگاه روان شناسان چنین فرزندی در هنگام تحصیل نسبت به بقیه دانش آموزانی که بیش از یک زبان بلدند چالش های بیشتری خواهد داشت.
امید که خانواده های عزیز در فضای گرم خانه تا حد امکان به زبان بلوچی که زبان مادری شان است صحبت کنند تا فرزندان آنان بتوانند زبان مادری خود را یادگرفته و با افتخار با آن صحبت کنند. ان شاءالله!
اینجانب محسن دامنی ملقب به ابو نیما، این وبلاگ را جهت مطالب و یادداشت ها و مقالات ادبی و فرهنگی و اجتماعی که در این چند سال اخیر نگاشته ام ایجاد کرده ام تا بلکه با نشر آنها در این صفحه بتوانم به جامعه انسانی کمکی هرچند کوچک کرده باشم. امید است محتوایی که توسط بنده در زمینه های ادبی و فرهنگی و اجتماعی در این جا نشر می شود بتواند مورد توجه شما مخاطبین عزیز قرار گیرد. ان شاءالله چنین باشد!